مشاوره تخصصی پایان نامه - مشاوره پایان نامه - پایان نامه

An example of burning hydrates
عوامل بازدارنده و تسریع کننده تشکیل هیدرات گازی
آبان ۲۳, ۱۳۹۵
rt
چگونه پروپوزال خود را بنویسیم؟
آذر ۲۱, ۱۳۹۵
نمایش همه

بررسی نقش عقل و اخلاق از دیدگاه اسلام

ethikmind1
اقدام براساس عقل و خرد و برتری دادن به ارزشهای اخلاقی را می­توان از مهمترین نیازهای جامعه اسلامی دانست. از ابتدایی ­ترین اقدام اسلام، حاکم نمودن عقلانیت با تکیه بر فضائل اخلاقی بوده است؛ چرا که حاکم شدن عقل و اخلاق مرتفع کننده بسیاری از موانع پیشروی کمال انسانی و مانع هواپرستی های نفسانی و ممهد بندگی واقعی انسان است. گسترش فضیلتهای اخلاقی در میان مردمان همچون رایحه دلنوازی است که زمینه زندگی سالم را فراهم می کند و انسان را از طمع ورزی ها، گمراهی ها و تعصبات برحذر میدارد. به همین دلیل است که در اسلام تزکیه و رشد اخلاقی بر تعلیم مقدم گردیده با این وجود فهم این مطلب میسر نمی شود؛ مگر با علم به اینکه عقل با همه تقسیمات اولیه ای که برای آن مطرح نموده ­اند از چه جایگاهی برخوردار است؟(محمدرضایی، ۱۳۹۲)
بنابراین برخی از اندیشمندان مسلمان مدعی‌اند که عقل انسان، به‌خودی‌خود، توانایی درک ارزشمندی هیچ کاری از کارهای اختیاری را ندارد؛ زیرا حسن و قبح، با امر و نهی الهی ایجاد می‌شود و پیش از آن، اصولاً حسن و قبحی وجود ندارد تا عقل خودبنیاد آن را درک کند. در مقابل، دیدگاه مشهور اندیشمندان شیعی و معتزلی این است که عقل انسان توانایی شناخت و کشف بسیاری از ارزش‌های اخلاقی، یا دست‌کم توانایی کشف اصول ارزش‌های اخلاقی را دارد. اینان عقل انسان را در کشف ارزش‌ها، خودکفا می‌دانند؛ به این معنا که عقل برای درک و کشف اصول خوبی‌ها و بدی‌ها، به هدایت و راهنمایی شرع نیاز ندارد. حتی اگر فرض کنیم که شرعی وجود نداشته باشد، باز هم عقل انسان به ‌تنهایی توانایی فهم و درک اصول احکام ارزشی و اخلاقی را دارد. بالاتر اینکه اصولاً نمی‌توان ارزش‌های اصیل را از شرع گرفت. درستی فرمان شرع و حجیت آن و ضرورت پیروی از پیام شرع، مستلزم آن است که پیش‌تر، از راه عقل خوبی و ضرورت پیروی از شرع اثبات شده باشد.(عباسی تبار، ۱۳۸۵)
لذا عقل و اخلاق هر دو یکی از امتیازات اسلام است که برای این دو تقدم و تاخر قائل نمی شود. هر چند که برخی از فقها با اصالت دادن به نص گرفتار تقدم و تاخر این دو شدند؛ ولی از جوهر اسلام چنین برداشت نمی شود که یکی فوق دیگری است. مطابق مفهوم سنتی، عقل عملی عاملی است که فاعل، تأملات، عواطف و اعمالش را به واسطه آن طوری تنظیم می کند که خیر را به دنبال داشته باشد. از این رو عقل در همه زمینه های فوق، نقش اصلی را ایفا می کند و تنها عمل مطابق با عقل عملی، عاقلانه محسوب می گردد. اما مطابق ادعای ابزارگرایانه هیوم، اگر عقل برده عواطف باشد، نقش عقل در شناسایی، ارزیابی و توجیه باورها متفاوت با مفهوم سنتی تلقی می گردد. در اینجا لازم نیست عمل مخالف عقل عملی، غیر عاقلانه باشد بلکه در این رویکرد، عمل عقلانی عملی است که تمایلات یا اهداف فرد را ارضا می کند؛ تمایلات و اهدافی که فاعل در زمان عمل، آنها را دارا بوده است.  (به نقل از شجاعی زند، ۱۳۷۹)
بنابراین در یک برداشت، عقلانیت اخلاق به معنای پذیرش عقل به عنوان منبع شناسایی ارزشهای اخلاقی، تنها قاضی و داور درباره ارزشها و تنها هادی و برانگیزاننده فرد به سوی عمل است. علاوه بر این به معنای التزام به اصولی است که همه ارزشها، اهداف، تمایلات و رفتارهای فرد بر آن مبتنی بوده و به واسطه یک فرایند معتبر تفکر، از آنها استنتاج شده است. و در یک برداشت حداقلی، مسؤولیتی اندک و بیشتر ابزاری و فرعی بر عهده عقل نهاده شده است که در دیدگاه امثال هیوم با آن مواجه می باشیم. لذا در این پژوهش به بررسی عقل و اخلاق و همچنین نقش عقل در اخلاق می پردازیم.
مفهوم عقل
واژه عقل از ((عقال[۱])) گرفته شده است و از این جهت عقل نامیده می­شود که بر سرکشی غرایز و هوس ها فائق می آید. از آنچه گفته شد می توان نتیجه گرفت که استفاده از نحوه عقل به منظور دوری از افراط و تفریط در امور است. یعنی انسان به کمک این موهبت الهی چنان در زندگی گام بر خواهد داشت که نه بخاطر زیاده روی در نیکی و نه بد کاری دچار دردسر و گرفتاری نمی شود (لایستعان علی الدهر الا با لعقل (علی علیه السلام) جز با کمک عقل به مشکلات زندگی نمیتوان فایق آمد. حال وقتی از عقل بعنوان یک باز دارنده یاد میکنیم میتوانیم به این نتیجه برسیم که این جنبه حیات بشری تا چه اندازه در راستای تعلیم و تربیت صحیح اسلامی می تواند تاثیرگذار باشد بگونه ای که عدم استفاده از آن زاییده پلیدی و دور شدن از مسیر الهی و گرفتاری در گرداب حوادث است. (عباسی تبار ، ۱۳۸۵)
[۱] عقال زانوبند شتر گفته می شود.
….

متن پیش رو گوشه هایی از مقاله اجرا شده توسط مشاوران گروه می باشد. برای مشاوره و سفارش تهیه و تدوین پروپوزال علوم قرآنی، پایان نامه مهندسی علوم قرآنی، پروپوزال حقوق، پایان نامه حقوق، پایان نامه فلسفه، پایان نامه مدیریت، پایان نامه عرفان، پایان نامه ادبیات و … می توانید با گروه علمی- پژوهشی برون سپاران دانش تماس حاصل فرمایید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *