ethikmind1
بررسی نقش عقل و اخلاق از دیدگاه اسلام
آبان ۲۳, ۱۳۹۵
isi
چگونه یک مقاله علمی-پژوهشی بنویسیم؟
آذر ۲۱, ۱۳۹۵
نمایش همه

چگونه پروپوزال خود را بنویسیم؟

rt

پروپوزال چیست؟

پروپوزال طرح اولیه و پیشنهادی در خصوص موضوع مورد مطالعه است. فرم پروپوزال ارائه شده از سوی هر دانشگاه یا سازمانی دارای سرفصل­هایی است که می­بایست توسط محقق پر شوند.

یک پروپوزال شامل ارکان زیر می باشد:

 

عنوان

  • عنوان تحقیق می­بایست مختصر، جامع، رسا و غیر سئوالی، نه خیلی کوتاه، نه خیلی طولانی باشد.
  • بهتر است در ابتدای عنوان از واژه­هایی چون: بررسی، ارائه الگو، مطالعه، طراحی، تحلیلی بر، تبیین و ….استفاده شود.
  • بهتر است در عنوان تحقیق به نوعی متغیرهای مستقل و وابسته نشان داده شده و هدف تحقیق را بیان کند.
  • موضوع تحقیق باید نو و جدید و دارای ارزش تحقیق باشد.
  • موضوع تحقیق در حوزه کاری و تخصصی پژوهشگر باشد.
  • موضوع تحقیق باید عملی و اجرائی بوده و قابلیت انجام تحقیق را داشته باشد.
  • بهتر است در عنوان تحقیق، قلمرو مکانی و محدوده زمانی پژوهش مشخص گردد.
  • موضوع پژوهش باید به گونه­ای باشد که جامعه به انجام تحقیق در مورد آن نیازمند باشد و پژوهش بتواند با نتایج خود مشکلی را از جامعه برطرف کند.
  • توجه به کلمات «رابطه»، «تأثیر»، «بررسی» یا «شناسایی» و مواردی از این قبیل در عنوان تحقیق حائز اهمیت است. چرا که در برخی موارد نوع تدوین موضوع تحقیق در تعیین نوع روش تحقیق و نیز جامعه آماری مؤثر است.
  • موضوع می بایست هم به فارسی و هم به انگلیسی نوشته شود.

 

نوع تحقیق

نوع پژوهش از نظر هدف، ماهیت و روش در ابتدای تحقیق مشخص شود.

 

بیان مسأله

در بیان مسأله می بایست به این نکات توجه داشت: معرفی دقیق مسأله، معرفی جنبه­های مجهول و مبهم، معرفی متغیرهای مربوط همراه با مدل نظری معرف روابط بین متغیرها، تعاریف عملیاتی، منظور و مقصود تحقیق و تشریح دقیق ابعاد و حدود مسأله. نکات مورد توجه در نگارش بیان مسأله:

  • محقق، شواهدی باید نشان دهد که معضل یا مشکلی در جامعه وجود دارد.
  • محقق باید مشکل مطرح شده را بیان کرده و ابعاد مختلف آن را به طور مستند نشان دهد.
  • محقق باید نشان دهد که قصد او از انجام تحقیق چیست؟ قصد مطالعه کدام متغیرها را دارد؟ نحوه­ی مطالعه متغیرها (اثر، رابطه یا …) چگونه است؟

 

 

اهمیت و ضرورت تحقیق

در این قسمت می­بایست به سوال­های زیر پاسخ داده شود:

  • اهمیت این تحقیق در ارتباط با نظریه­های موجود چیست؟
  • نتایج این تحقیق در غنا بخشیدن به ادبیات موضوع چه نقشی دارد؟
  • نقش نتایج تحقیق در ارائه مدل، الگو، نظریه جدید یا توسعه و بسط نظریه­های قبلی چگونه است؟
  • اهمیت نتایج تحقیق برای مدیران و برنامه­ریزان چیست؟
  • نتایج مثبت این تحقیق در ابعاد آموزشی و پژوهشی چه اثری دارد؟
  • نتایج مثبت این تحقیق در ابعاد پژوهشی چگونه است؟

حجم این قسمت می بایست حداقل یک صفحه باشد.

 

جنبه نوآوری تحقیق

در این بخش باید مشخص شود که پژوهش شما با سایر پژوهش­های انجام شده در این زمینه چه تفاوت­هایی دارد و به کدام جنبه پرداخته­اید که دیگران به آن نپرداخته­اند. گاهی روش پژوهش و حتی ابزار پژوهش ما با دیگران شبیه است، آنجا لازم است متغییرها تغییر کند و یا ابعاد، دامنه و محیط پژوهش فرق کند، تا کار به صورت نو جلوه­گر شود.

بطور کلی، نو و بدیع بودن تحقیق از چند زاویه قابل بررسی است:

  • از لحاظ موضوعی، یعنی دانشجو قصد دارد روی موضوعی به پژوهش بپردازد که تاکنون کسی روی آن کار نکرده است.
  • از لحاظ نو بودن در داخل کشور، یعنی گاهی موضوعی در خارج از کشور کار شده اما در داخل کشور کسی روی آن به پژوهش نپرداخته است.
  • از لحاظ نو بودن در جامعه مورد بررسی، یعنی گاهی موضوعی در داخل کشور هم کار شده اما در جامعه مورد بررسی قرار است برای اولین بار انجام گیرد.
  • نو بودن از لحاظ روش تحقیق، یعنی گاه محقق برای انجام تحقیق از روشی بهره می­گیرد که تاکنون محققی برای پژوهش روی متغییرهای مورد نظر، از این روش بهره گرفته نشده است.
  • نو بودن از لحاظ مدل مفهومی مورد استفاده، یعنی محقق برای انجام پژوهش، از مدلی متفاوت با الگوهایی که تاکنون توسط سایر محققین مورد استفاده قرار گرفته است استفاده می­نماید.

جنبه نوآوری می بایست بسیار شفاف بیان شود و حداقل یک صفحه باشد.

 

پیشینه و سابقه تحقیق

بیان تاریخچه مختصری از موضوع مورد تحقیق مشخص می­سازد که این موضوع، از چه زمانی و به چه ترتیبی در جامعه به صورت مسئله درآمده و چه تحولی در جامعه داشته است. رعایت نکات زیر ضروری است:

  • منابع اطلاعاتی مرتبط با موضوع انتخاب گردد.
  • نتایج تحقیقات قبلی مطالعه، نقد و بررسی شود.
  • ترتیب مطالعات پیشین از قدیم به جدید ذکر گردند.
  • ترتیب موارد از کلی به جزئی (عمومی به اختصاصی) تدوین گردد.

پیشینه می بایست حداقل ۵ مورد خارجی ۲۰۰۸ به بعد  و ۵ مورد داخلی  از ۱۳۸۸ به بعد باشد.

 

اهداف پژوهش

به دو صورت اهداف کلی و ویژه بیان می­شود:

اهداف کلی: منظور و مقصود نهایی از انجام تحقیق است که مستقیما از موضوع تحقیق مشتق می­شود.

اهداف ویژه: از مسئله پژوهش و اهداف کلی نشأت می­گیرند. با بیان این اهداف محقق مشخص می­کند که  در این تحقیق چه چیزی انجام می­شود.

هدفی که در رابطه با بکارگیری نتایج طرح تنظیم می­شود نیز هدف کاربردی نامیده می­شود.

 

سوال­های پژوهش

سئوال­ها معمولاً از اهداف پژوهش مشتق می­شوند و در جریان تحقیق به معرض آزمایش گذاشته می­شوند و در واقع نتیجه پژوهش، بایستی به این سئوال­ها پاسخ دهد. بهتر است تعداد سئوالات محدود، شفاف و بدون ابهام باشد.

 

فرضیه­ های پژوهش

فرضیه حدسی است علمی و عقلانی درباره چگونگی روابط متغیرها که به صورت یک جمله خبری عنوان می­شود. این روابط در فرضیه­ها معمولاً به صورت­های زیر انجام می­شود:

  • بررسی میزان تفاوت اثر
  • بررسی میزان رابطه همبستگی و جهت آن
  • بررسی میزان رابطه علت و معلولی (اثر علّی)

از نوشتن جملاتی که جواب آنها مشخص است، پرهیز شود.

 

متغیرها

متغیر، ویژگی، صفت یا عاملی است که بین افراد جامعه مشترک بوده و می­تواند مقادیر کمی و ارزش­های متفاوتی داشته باشد. که به صورت مستقل، وابسته، میانجی و مداخله گر تعریف می­شوند:

  • متغیرهای مستقل آن دسته از شرایط یا خصوصیاتی است که پژوهشگر، در کاوش تحقیقی خود آنها را دستکاری و کنترل می­کند تا رابطه علّی آنها را با متغیر دیگری در موقعیتی ویژه مشاهده و بررسی نماید.
  • متغیر وابسته نتیجه اعمال و تغییرات متغیر مستقل است و نمی­تواند به خودی خود وجود داشته باشد. در تحقیقات، محقق به اندازه­گیری و مشاهده این تغییرات وابسته مبادرت می­کند و گاهی آن را «معیار یا شاخص سنجش» نیز می­نامند.
  • متغیر زمینه­ای (جمعیت­شناسی یا دموگرافیک): در مطالعات بر روی جوامع انسانی برخی متغیرهای وابسته به جمعیت حضور دارند که سنجش آنها به نحوی مورد استفاده خواهد بود. این متغیرها خصوصیات جامعه مورد مطالعه را به نحو مطلوبی توصیف می­کنند و به شناخت بهتر موضوع کمک می­کنند.
  • متغیر مداخله­گر (مخدوش کننده): آن متغییری است که بر روی رابطه علت معلولی بین دو یا چند متغیر تاثیر می­گذارد و باعث قوی یا ضعیف شدن رابطه بین متغیرها از حد واقعی آنها می­شود.

رابطه همه متغیرها با هم می بایست نوشته شود.

 

 

جامعه و نمونه آماری پژوهش

جامعه آماری پژوهش مجموعه­ای از افراد یا اشیا است که دارای ویژگی­های همگون و قابل اندازه­گیری می­باشند. نمونه پژوهش از این چنین جامعه­ای اتخاذ شده و نتیجه پژوهش به آن جامعه تعمیم داده می­شود.

جامعه آماری باید جامع و مانع باشد، یعنی باید چنان باشد که از نقطه نظر زمانی و مکانی همه واحدهای مورد مطالعه را دربرگیرد و در ضمن با توجه به آن، از شمول واحدهایی که نباید به مطالعه آنها پرداخته شود جلوگیری به عمل آید.

 

حجم نمونه

آن دسته از افرادی که از طریق روشهای نمونه­گیری از جمعیت آماری انتخاب می­شوند. افراد انتخاب شده ویژگی­های غالب اعضای جمعیت آماری را دارند و به همین جهت نتایج حاصله از مطالعه­ی آن، قابل تعمیم به کل جامعه است.

در انتخاب اندازه­ی حجم نمونه باید به موارد زیر توجه کرد:

  • باید انتخاب حجم نمونه مستدل باشد.
  • حجم نمونه باید با نوع تحقیق باید تناسب داشته باشد. به عنوان مثال حجم نمونه در تحقیقات پیمایشی با حجم نمونه در تحقیقات آزمایشی و کیفی متفاوت است.
  • حجم نمونه با ویژگی جامعه متناسب باشد. در جوامعی که در آن اعضای جامعه طبقات مختلف دارند، حجم نمونه باید طوری تعیین شود که وجود سهم هر گروه در نمونه اثرگذار باشد.
  • محقق باید روش و مراحل نمونه­گیری را به درستی تشریح نماید. ذکر انتخاب تصادفی کفایت نمی­کند، همه روشهای علمی در انتخاب نمونه بر تصادف استوار هستند. زیرا که تصادفی بودن نمونه، یک اصل اساسی است.
  • محقق هر روشی را که انتخاب می­کند باید انتخاب تصادفی را رعایت نماید.
  • محقق باید توانایی­ها و امکانات مالی را در تعیین حجم نمونه لحاظ کند.

تعیین حجم نمونه غالباً در تحقیقات پیمایشی با استفاده از فرمول کوکران بدست می­آید:

 

n= حجم نمونه

N= حجم جمعیت آماری

T= مقدار t با در نظر گرفتن سطح معنی داری آزمون (۰۵/۰) و ضریب اطمینان ۹۵/۰، حدود اطمینان آن ۹۶/۱ می باشد.

d= دقت احتمالی مطلوب یا احتمال خطا

p= احتمال وجود صفت مورد مطالعه

q= احتمال وجود صفت مورد مطالعه

 

اعتبار و پایایی

منظور از اعتبار یک مقیاس یا ابزار اندازه­گیری بدین معنی که ابزار اندازه­گیری چه چیزی را می­سنجد و تا چه اندازه سؤالات برای سنجش متغیرها مناسب هستند. به عبارتی اعتبار، میزان انطباق بین تعریف مفهومی متغیر با تعریف عملیاتی آن است. در مرحله پروپوزال نویسی بهتر است اشاره شود که اعتبار متغیرهای تحقیق با توجه به انواع اعتبار چگونه بررسی خواهد شد.

پایایی یا قابلیت اعتماد به این معنی است که اگر سنجش متغیرها چندین بار تکرار شود، هر بار نتیجه یکسانی به دست می­دهد یا نه؟ یکی از ضرایب محاسبه پایایی، ضریب آلفای کرونباخ است که با محاسبه آن می­توان به نتایج یکسان و به اعتماد نسبت به پاسخ­های پاسخگویان دست یافت.

 

قلمرو پژوهش

قلمرو پژوهش در سه قلمرو موضوعی، زمانی و مکانی تعریف می­شود.

  • قلمرو موضوعی: حیطه موضوعی و مسأله پژوهش به طور کلی، خاص و جزئی بیان شود.
  • قلمرو زمانی: دامنه زمانی انجام پژوهش و اهمیت زمان در گردآوری داده­ها و نیز ارائه یافته­های پژوهش عنوان می­شود.
  • قلمرو مکانی: محیط پژوهش توصیف شده و مشخص شود که پژوهش در چه مکانی صورت می­گیرد. همچنین دلیل انتخاب آن محیط برای انجام پژوهش مورد نظر توضیح داده و استدلال شود که چرا محیط انتخابی، محیط مناسبی برای انجام این پژوهش است.

 

روش و ابزار گردآوری داده­ ها

روش­های گردآوری اطلاعات بر حسب روش تحقیق متفاوت است. در هر صورت در تمامی مطالعات به منظور گردآوری اطلاعات پایه ومبانی نظری از روش کتابخانه­ای استفاده می­شود که در این روش از کتاب­ها، مقالات، آمارنامه­ها، سخنرانی­ها، اخبار و تصاویر، ساله ها، پایگاه­های اطلاعاتی و … استفاده می شود. اگر تحقیق مبتنی بر روش میدانی باشد از ابزارهای پرسشنامه، مصاحبه، مشاهده و آزمایشگاه برای گردآوری اطلاعات استفاده می­شود.

 

ابزار

ابزار گردآوری داده­ها وسیله­ای است که پژوهشگر توسط آن داده­های لازم را جمع آوری و ثبت نماید. رایج­ترین ابزار گردآوری داده­ها، پرسش نامه­ها، برگه مشاهده، برگه مصاحبه و فیش ثبت مطالعات و اطلاعات می­باشد.

پرسشنامه: یکی از ابزارهای رایج تحقیق است و روشی مستقیم برای کسب داده­های تحقیق است. اگر از این ابزار در پروپوزال استفاده شود، می بایست قید شود که پرسشنامه استاندارد است تا محقق ساخته. تعداد سوالات نیز مشخص باشد.

مصاحبه: با این ابزار امکان برقراری تماس مستقیم با مصاحبه شونده فراهم می­گردد و با این کار می­توان به ارزیابی عمیق­تر ادراک­ها، نگرش­ها، علایق و آرزوهای آزمودنی پرداخت.

مشاهده: یکی از ابزار جمع­آوری داده­ها در علوم رفتاری خصوصاً در روان­شناسی تحولی و اجتماعی، مشاهده است. مشاهده عبارتست از شناسایی، نامگذاری، مقایسه، توصیف و ثبت آنچه روی ­دهد.

 

 

ابزار تحلیل داده

در تهیه جداول، تدوین نمودارها، فرآوری، دسته­بندی، استخراج و تحلیل بهتر داده­ها از انواع نرم­افزارهای کامپیوتری چونSPSS, LIZREL, MATLAB, ABAQUS, ANSYS, C-TAB, DIGSILENT, AUTOCAD  ، Excel، GIS و… استفاده می­شود.

 

روش تجزیه و تحلیل داده­ ها

به تناسب رشته تحصیلی می­بایست روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و روش­های آماری مشخص شود. در پژوهش­های علوم انسانی معمولاً از آماره­های توصیفی و استنباطی استفاده می­شود.

 

محدودیت ­های پژوهش

در هر تحقیق تعدادی از محدودیت­های احتمالی به شرح زیر می­تواند سر راه محقق قرار گیرد:

  • کمبود منابع علمی
  • کمبود منابع مالی
  • ضعف همکاری سازمان­ها و نهادها
  • گرفتاری­های شخصی محقق
  • کمبود زمان در اختیار
  • تعداد و متغیرهای ناخواسته

 

تعریف واژه ­ها و اصطلاحات

تعدادی از اصطلاحات و واژه های فنی و تخصصی مربوط به عنوان و موضوع پژوهش (۳ تا ۶) ارائه شده و برای هریک مختصراً تعریفی از لحاظ نظری و عملیاتی بیان شوند.

  • تعریف نظری: این تعریف یک استنباط ذهنی و تجریدی از واژه­هاست و باید ریشه در نوشته­ها و نظریه­های موجود داشته باشد و به طور علمی بیان شود. بهترین روش آن است که واژه­ها و اصطلاحات را براساس تعریفی که توسط صاحب­نظران در هر رشته ارایه شده و به کار می­رود، تعریف نمود.
  • تعریف عملیاتی: در این تعریف به مشخص ساختن حدود یک متغیر و تعیین حوزه عملیاتی آن، تعیین معیارها و ملاک تجربی و عملی جهت اندازه­گیری و سنجش آن متغیر به طریقی که در پژوهش مورد نظر مد توجه محقق باشد، مبادرت می­شود.

 

مراحل اجرا و زمانبندی تحقیق

مدت اجرای تحقیق نباید بیش از یکسال باشد.

می­توان ۳۰ درصد زمانبندی تحقیق را به مطالعات مقدماتی و پیشینه و چارچوب نظری اختصاص داد، ۳۰ درصد زمانبندی تحقیق را به تعریف متغیرها و ابزارسازی نمونه­گیری و گردآوری داده­ها اختصاص داد. ۳۰ درصد باقیمانده را به تجزیه و تحلیل آماری و گزارش نویسی می­توان تخصیص داد.

 

ملاحظات اخلاقی

ملاحظات اخلاقی خصوصاً در رشته­های وابسته به علوم پزشکی از اهمیت فوق العاده­ای برخوردار است.

 

فهرست منابع و ماخذ

همچنین کلیه منابعی که در تهیه طرح پیشنهادی مورد استفاده قرار گرفته من جمله کتب، طرح­های پژوهشی، پایان نامه­های دانشجویی، مقالات، مجلات و گزارش­های علمی و … در انتها فهرست گردد.

برای رفرنس نویسی معمولاً از فرمت­های  شیکاگو، APA و IEEE استفاده می­شود. که در فرم ارائه شده از سوی دانشگاه­ها و مؤسسات پژوهشی  آئین نگارش منابع و مآخذ به تفصیل شرح داده شده است.

برای انجام این کار می­توان از نرم افزارهای رفرنس دهی رایجی همچون Endnote بهره برد.

 

نکات مهم در نگارش پروپوزال

  • حجم پروپوزال ۱۸- ۲۰ صفحه در نظر گرفته می­شود.
  • از منابع به روز برای نگارش پروپوزال استفاده می­شود.
  • تناسب در استفاده از منابع فارسی و خارجی رعایت شود. منابع فارسی ابتدا و منابع لاتین بعد از آن نوشته شوند. کمتر از ۲۰ منبع ذکر نشود.
  • متن پروپوزال باید به لحاظ علمی و ادبی هیچ غلطی نداشته باشد.
  • ازنوشتن کلماتی مانند “آقای” یا “خانم” در جلوی نام نویسندگان (چه ایرانی و چه خارجی) اکیدا خودداری شود.
  • در رفرنس­های درون متنی، فقط نام خانوادگی نویسنده و یا نویسندگان قید شود و نام یا نام­های کوچک آنان لازم نیست نوشته شوند.
  • نحوه تنظیم، تدوین و صفحه بندی اوراق پروپوزال صرفاً می­بایست بر اساس نمونه­های خام ارائه شده از سوی دانشگاه یا سازمان مربوطه باشد.
  • از ذکر جملات گنگ، ارجاعات به سوم شخص نامعلوم، ذکر مکانهای نامشخص، ذکر روش­های نامعلوم و کلی گویی پرهیز گردد.
  • ذکر آمار و ارقام تنها از منابع موثق و رسمی و اصلی باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *